Od kropki, kreski i linii do świadomej twórczości artystycznej. Część 2

Prace dzieci pochodzą z naszych wspólnych spotkań i rozmów podczas rysowania i malowania.

Adela, 6 lat

Dziewczynka narysowała to, co właśnie widziała. Pracowała w mojej obecności. W listopadzie na świat przyszła jej siostra, Zosia. Adelka cieszy się, że ma siostrę, i narysowała, jak mama karmi małą Zosię piersią. Obserwowała kolory i nazywała kredki. Poprawiła nawet mnie i fioletowy nazwała purpurowym, bo tak uczyła pani w przedszkolu. Schemat postaci to głowonóg wzbogacony o szyję, która razem z rękami łączy się z prostokątnym konturem tułowia. Postać mamy ma uproszczone włosy, oczy, nos i usta. Adelka zaznaczyła piersi mamy, a na jej kolanach umieściła małą Zosię przykrytą kołderką. Obserwowała uważnie, skupiona na pracy, a chwilami recytowała wierszyki: „Oczy zielone, życie szalone; oczy niebieskie, życie królewskie”. Mówiąc to, wzięła zieloną kredkę i narysowała zielone kropki, oczy, bo mama ma zielone oczy. Potem narysowała włosy, a na końcu fotel. Podłogę zaznaczyła dwiema brązowymi kreskami i jedną czarną, bo między nimi jest szpara. Przytrzymując kartkę lewą ręką, żeby nie „uciekała”, energicznie wypełniała przestrzeń, dorysowując kolejno szafkę, licząc szuflady, półkę z kwiatem, kolumnę głośnika i kwiat w słoiku.

W pracy są proste formy rozrzucone po kartce, ale leżą względem siebie poprawnie, choć proporcje są zachwiane. Największa jest mama w fotelu i to, czym jest teraz zajęta, czyli karmienie małej Zosi. Takie ujęcie nazywa się „przekształceniem afektywnym”. Układ szeregowy zamyka pracę od dołu, a mama i Zosia są narysowane jak przez rentgen. Dziewczynka śmiało wyraża uczucia i obrazowo pokazuje, co wie o danej sytuacji. Pracę można zaliczyć do stadium symbolizmu opisowego, wyrażonego konturem i plamą barwną zbudowaną z kresek.

Ida, 7,5 roku. Tytuł pracy: „Księżniczka i książę”.

Praca Idy to przykład układu pasowego. Na dole kartki jest trawa narysowana zawiniętymi kreskami ułożonymi w szereg. Wyżej stoi para królewska: książę jest statyczny, a księżniczka jakby się wznosi, unosi nad ziemią. Uśmiechnięte chmurki i słońce tworzą kolejny pas, a prawą stronę zamyka zamek z trójkątną podstawą, co sugeruje, że stoi na górce. To świat ilustracyjny, bajkowy i literacki, bogaty w szczegóły. Książę ma koronę zakończoną czerwonym koralem, czerwoną bluzkę z guzikami i czarny pasek. Księżniczka ma suknię z dużym czerwonym sercem na piersi, korale i spinki we włosach, buciki z kokardkami, a w ręku trzyma klucz do zamku. Ida stworzyła ciekawy schemat postaci ludzkiej. Starannie policzyła palce i wprowadziła lekkość: czuć, że księżniczka ciągnie księcia do zamku. Książę ma za długie nogi, ale w całej kompozycji wygląda dobrze, bo jego postać ma pozę ruchu: delikatnie wygięte nogi, ruch ramion i pogrubione ramię księżniczki, co może wskazywać na „wysiłek fizyczny”. Ida rysowała obrysem w różnych kolorach, który wypełniła plamą barwną.

Szymon, 12 lat. Tytuł pracy: „Wyjazd do babci”

Praca Szymona przedstawia ulicę w perspektywie zbieżnej i jest wykonana z wyobraźni. Chłopiec jest spokojny i bardzo skrupulatny. Najpierw myśli, potem szkicuje ołówkiem i dopełnia szczegóły. Skupia się na swojej pracy i nie obserwuje innych. Szymon wchodzi w fazę realizmu. Rysunek jest szkicowy, widać punkt zbiegu ulicy, choć samochód na pierwszym planie jest mocno przerysowany. W tym wieku u dzieci pojawia się kryzys, ale Szymon świetnie radzi sobie warsztatowo. W pracy widać doskonałą obserwację, pamięć mechaniczną i logiczną. Nie zapominajmy, że praca powstała z wyobraźni. Szymon próbuje uchwycić promienie słońca przenikające przez chmury. Kształt jest zbudowany z malutkich kreseczek, co wskazuje na poszukiwanie formy. Opiera się na twórczej wyobraźni i myśleniu o konkretnym obrazie, który chciał zapamiętać i który przywołał z pamięci podczas pracy.